Gecekondu Dönüşüm Projelerine Karşı Mahalle Örgütlenmeleri: Istanbul Başıbüyük ve Ankara Dikmen Vadi Örnekleri

Yazar: 
Mehmet Baki Deniz
Program Bilgisi: 
Boğaziçi Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü
Mezuniyet Yılı: 
2010
Tez Danışmanı: 
Ayşe Buğra
Özet: 
Gecekondu Dönüşüm Projelerine Karşı Mahalle Örgütlenmeleri: Istanbul Başıbüyük ve Ankara Dikmen Vadi Örnekleri
Açıklama: 

Bu tez 2000 sonrası Türkiye'sinde, yaşam alanları üzerinden giden bir örgütlenmeyle sınıfsal kimlik kurulumu arasındaki ilişkiyi iki gecekondu mahallesinde yaşanan gecekondu dönüşüm projelerine karşı mücadele üzerinden incelemektedir. Her iki mahalle de uzun vadeli kredi ödemeleriyle kendilerini yüksek katlı apartmanlara yerleştiren ve kendilerinin terk etmesiyle boşalan arazilere orta ve üst orta sınıf tüketim alanları oluşturan gecekondu dönüşüm projelerine karşı örgütlendiler. Araştırma ilk etapta Dikmen Vadi ve Başıbüyük gecekondu yenileme projelerine karşı gelişen bu hareketlerin genel anlamda işçi sınıfının toplumsal konumunu dönüştürmeye yönelik hareketler olup olamayacağını sormaktadır. Ikinci etapta bu yereldeki mahalle direnişlerinin hareketin içindeki insanların sınıfsal öznelliklerini değiştirip değiştiremediklerini incelemektedir. Bu soruların cevapları karşılaştırmalı bir şekilde iki mahalle üzerinden giden alan araştırmasıyla birlikte kentsel toplumsal hareketler literatürünün çevresinde dönen tartışmalar üzerinden verilmiştir. Araştırma gecekondulaşma tarihinin Ankara ve İstanbul'daki farklılıkları ve iki hareketin örgütlenme farklılıkları sebebiyle Dikmen Vadi'deki hareketin, kolektif sınıf kimliği oluşumunu diğer sınıf hareketleriyle bağ kurarak sağladığı sonucuna varmaktadır. Bununla birlikte Başıbüyük hareketinin işçi sınıfının toplumsal konumunu değiştirecek sınıf hareketleriyle bağ kurmak yerine yerelde sıkışarak ve mahalledeki insanların bireysel mülk edinme motivasyonlarıyla meşgul olduğunu da savunmaktadır. Bu yönüyle de çalışma gecekondu dönüşüm projelerine karşı verilen mücadelenin yereldeki yapısal ve örgütsel farklılıklara bağlı olarak ne şekilde farklılık göstereceğine ışık tutmaktadır.