Karşılaştırmalı Yaklaşımdan Türkiye’nin Tütün Kontrol Politikaları: Tütün Karşıtı Sivil Toplum Kuruluşlarının Görüşlerinin Değerlendirilmesi

Yazar: 
Sercan Zülfikar
Program Bilgisi: 
Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Politika Yüksek Lisans Programı
Mezuniyet Yılı: 
2019
Tez Danışmanı: 
Volkan Yılmaz
Açıklama: 

Bu tez Türkiye’nin tütün kontrol politikalarını tarihsel ve karşılaştırmalı bir bakış açısıyla incelemekte ve ülkenin tütün kontrol politikası çerçevesini karşılaştırmalı tütün kontrol rejimi çerçevesine yerleştirmektedir. Karşılaştırmalı tütün kontrol rejimleri çerçevesinin sunduğu durağan analizin telafisi adına bu tez, karşılaştırmalı ve tarihsel analizi altı tütün karşıtı sivil toplum kuruluşunun (STK) bu politikalara ilişkin yaklaşımlarının nitel çözümlemesiyle desteklemektedir. Tez iki veri kaynağının nitel tematik analizine dayanmaktadır: Tütün kontrol mevzuatının, politika raporlarının ve ikincil literatürün incelemesi ve altı etkili tütün karşıtı STK’nın temsilcileriyle yarı yapılandırılmış görüşmeler. Tez, Türkiye’nin tütün kontrol politikalarının tarihsel yörüngesinin dört dönemde analiz edilebileceğini göstermektedir: Tütün kontrol mevzuatının olmadığı ilk dönem (1983-1996); ilk tütün kontrol yasasının yürürlüğe girdiği ikinci dönem (1996-2006); tütün kontrol politikalarının kapsamını önemli ölçüde genişleten üçüncü dönem (2006-2011); ve tütün kontrolü önlemlerindeki ilerlemenin durduğu ve uygulamanın gevşetildiği dördüncü dönem (2011’den günümüze). Tez, Türkiye'deki tütün kontrol politikalarının 2011 yılına dek “müdahaleci olmayan kontrol rejiminden” “yüksek kontrol rejimine” yönelik bir dönüşüm sürecinden geçtiğini savunmaktadır. Tütün karşıtı STK temsilcileriyle yapılan görüşmelerin analizi, Türkiye'nin son yıllarda tütün kontrolü konusundaki kararlılığını kaybettiğini göstermekte ve “ılımlı bir kontrol rejimine” doğru bir eğilim içinde olduğunu ortaya çıkarmaktadır.