Vergi Politikaları ve Sosyal Harcamalar: Türkiye Ve Meksika'da Yoksulluk ve Eşitsizlik Üzerine Etkilerinin Karşılaştırılması

Yazar: 
Muhammet Halil Toprak
Program Bilgisi: 
Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Politika Yüksek Lisans Programı
Mezuniyet Yılı: 
2018
Tez Danışmanı: 
Ünal Zenginobuz
Özet: 
Vergi Politikaları ve Sosyal Harcamalar: Türkiye Ve Meksika'da Yoksulluk ve Eşitsizlik Üzerine Etkilerinin Karşılaştırılması
Açıklama: 

Bu tez, hane halkı bütçe anketlerinden elde edilen mikro verilere dayanarak ve “geleneksel” vergi yükü analizi yöntemini kullanarak, Türkiye ve Meksika mali sistemlerinin yoksulluk ve gelir eşitsizliği üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Her iki ülkede de mali sistem hem görece ve mutlak yoksulluğu hem de gelir eşitsizliğini azaltmaktadır. Türkiye'de sosyal güvenlik sistemi vergi sisteminden daha etkili iken, mali sistemin en büyük sorunu “azalan oranlı” tüketim vergisinin nispeten yüksek olmasıdır. Bu tez üç temel çözüm ortaya koymaktadır: Sosyal güvenlik prim oranlarının düşük gelirli gruplar lehine yeniden düzenlenmesi, vergi dilimi sayısının artırılması ve vergi dilimlerinin yeniden tasarlanması, temel tüketim malları ve orta gelir grupları için önemli olan malların KDV ve ÖTV oranlarının azaltılması veya tamamen kaldırılması. Meksika’nın vergi sistemi, etkisi diğer transferlerden bile daha az olan sosyal güvenlik sisteminden daha etkili iken, Meksika'nın temel sorunları sosyal güvenlik sistemindeki dengesizlikler ve yüksek kayıt dışılık nedeniyle kişisel gelir vergisinin düşük miktarda tahsil edilmesidir. Bu tez, düşük olan emekli aylığı prim oranlarının artırılmasının Meksika’nın sosyal güvenlik sisteminin etkinliğini artıracağını, gelirlerin asgari gelirin üç katı miktarı altında kalan kısımları üzerinden sağlık için ödenen sosyal güvenlik primi oranının düşürülmesinin ise kayıt dışılığı azaltacağını ve bunun da toplanan gelir vergisinin payının artmasına neden olacağını iddia etmektedir.